Güvenlik ve temizlik şirketlerinde bordro ve SGK işlemleri
Güvenlik ve temizlik hizmetleri sektörleri, emek yoğun sektörlerin başında gelir. Bu sektörlerde çalışan sayısının fazla olması, personel devir hızının yüksekliği ve esnek çalışma modelleri nedeniyle bordro ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) işlemleri oldukça önemlidir. Aynı zamanda söz konusu sektörler, kamuda ve özel sektörde en fazla hizmet alımı yapılan yani taşere edilen hizmetlerdir. Bu sebeple güvenlik ve temizlik hizmeti veren şirketlerde bordro ve SGK süreçlerinin takibi ayrı bir dikkat ve özen gerektirmektedir. Bu süreçleri sıfır hata ile bizimle yürütmek için teklif alabilirsiniz.
Bordro sürecini etkileyen faktörler
Güvenlik ve temizlik şirketleri, Çalışma Bakanlığı ve SGK müfettişleri tafarından gerek rutin denetimler kapsamında gerekse ihbar ve şikayet üzerine denetlenmektedir. Bu denetimlerde sık karşılaşılan hatalar;
25.08.2025
Dr. Sadettin Orhan
İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı
E. SGK Müfettişi
Güvenlik ve temizlik hizmetleri sektörleri, emek yoğun sektörlerin başında gelir. Bu sektörlerde çalışan sayısının fazla olması, personel devir hızının yüksekliği ve esnek çalışma modelleri nedeniyle bordro ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) işlemleri oldukça önemlidir. Aynı zamanda söz konusu sektörler, kamuda ve özel sektörde en fazla hizmet alımı yapılan yani taşere edilen hizmetlerdir. Bu sebeple güvenlik ve temizlik hizmeti veren şirketlerde bordro ve SGK süreçlerinin takibi ayrı bir dikkat ve özen gerektirmektedir. Bu süreçleri sıfır hata ile bizimle yürütmek için teklif alabilirsiniz.
Bordro sürecini etkileyen faktörler
- Hizmet verilen sektörlerdeki (turizm, spor müsabakaları, organizasyonlar vb.) mevsimsel yoğunluğa bağlı olarak, belirli dönemlerinde yoğun işe alım yapılır. Fazla çalışma, izinler, denkleştirme ve serbest zaman gibi uygulamaların buna göre planlanması gerekir.
- Mevsimlik işçi çalıştırmada İş Kanunu’nun 11. maddesi ve belirli süreli sözleşme hükümleri dikkate alınmalıdır. İş sözleşmesinin türü ile bordro arasında uyum olmalıdır.
- 24 saat esasına göre çalışan yerlerde gece çalışması ve fazla mesai ücretlerinin doğru hesaplanması önemlidir.
- Vardiyalı çalışılan işyerlerinde normalde 24 saatte en az üç vardiya usulüne göre çalışılması gerekirken, güvenlik işyerlerinde iki vardiya halinde çalışmaya izin verilmiştir. Temizlik şirketleri için böyle bir istisna tanınmamıştır.
- İşyerlerinde gece çalışması 7,5 saati aşamaz. Fakat güvenlik işyerlerinde bir günde 11 saati aşmamak üzere, 7,5 saati aşan gece çalışması yaptırılabilir. Bu durumda 7,5 saati aşan gece çalışması, fazla mesai olarak ücretlendirilmelidir.
- Özel güvenlik görevlisi olarak yabancıların çalıştırılması yasaktır. Temizlik elemanları için böyle bir yasak yoktur. Çalışma izni almak şartıyla, yabancı personelin temizlik şirketlerinde istihdamı mümkündür. Bu şekilde çalıştırılacak yabancı için çalışma iznini takip eden 30 gün içerisinde SGK’ya bildirim gerekmektedir.
- Tüm çalışanlar için bordroda alt sınır, asgari ücrettir. Ancak yöneticiler dahil tüm çalışanların asgari ücretten SGK’ya bildirilmesi, işyerinde ücret kayıtdışılığı olduğu yönünde şüphe uyandıracaktır. Çalışanın kıdemi, görevi ve unvanı ile orantılı ücret ödenmesi gerekir.
- Günlük 11 saat çalışma sınırı ve yıllık 270 saat fazla çalışma sınırı, güvenlik ve temizlik işyerlerinde ihlal edilebilmektedir. Bu tür durumlarda söz konusu saat sınırını aşan çalışmalar için de fazla çalışma ücreti tahakkuk ettirilmelidir. Yasa her ne kadar yıllık 270 saat fazla çalışma sınırı belirlemişse de bunun aşılması halinde bir yaptırım öngörmemiştir.
- Asgari ücret ödenen personel için iş sözleşmesinde “yıllık 270 saate kadar fazla çalışma brüt ücrete dahildir” şeklinde ifade bulunması hukuken geçerli sayılmamaktadır. Asgari ücretin üzerinde ödeme yapılan işyerlerinde bu ifade yazılabilir.
- Kural olarak belirli süreli sözleşme ile çalışan personel için kıdem ve ihbar tazminatı doğmaz. Fakat feshin kıdem tazminatı doğuracak şekilde yapılması halinde, tazminat hesaplanmalıdır.
- Eğer İş Kanunu kapsamında toplu işten çıkarma sayılacak ölçüde bir toplu çıkış yapılacaksa, İş Kanunu 29. madde hükümlerine uygun çıkış yapılmalıdır.
- Fesih sürecinin Yargıtay kararlarına ve ‘feshin son çare olması’ ilkesine uygun yürütülmesi, fesih sonrası uyuşmazlıkları en aza indirme adına önemlidir.
- Yıllık ücretli izinlerin kullandırılması ve bunların izin formları ile belgelenmesi gerekir.
- Sigortalı işe giriş bildirgesi, çalışanın işe başladığı günden bir gün önce SGK’ya verilmelidir.
- Mevsimlik/dönemlik toplu işe alımlar için e-bildirge üzerinden toplu giriş yapılabilir.
- İstisnai durumlar haricinde yabancıların part-time (kısmi süreli) çalıştırılması ve eksik gün girilmesi SGK tarafından kabul edilmemektedir. Aksi halde geriye dönük fark prim ve idari para cezaları tahakkuk edecektir.
- Çalışma izni için başvuruda ibraz edilen iş sözleşmesinde yabancı personel için beyan edilen brüt ücret ile SGK’ya bildirilen ücret arasında fark olmamalıdır. Aki halde hem geriye dönük fark prim ve idari para cezası söz konusu olacak, hem de iznin yenilenmesinde sorun teşkil edecektir.
- Temizlik ve güvenlik işyerlerinde SGK ve İŞKUR teşvikleri diğer işyerlerine göre daha dikkatli takip edilmelidir. Kamu ihalesi kapsamında yürütülen işler için teşviklerden yararlanmak mümkün değildir. Diğer işler için çalışan ortalamasındaki hareketlilik, giriş-çıkışlar teşvikten yararlanma koşullarını değiştirdiğinden, her bir kişi ve teşvik türü bazında aylık analiz yapılmalıdır. Yabancı personel için de teşviklerden yararlanmak mümkündür.
- İhale yoluyla alınan temizlik ve güvenlik işleri için, her ihalede yeniden SGK dosyası açılması gerekmez. Açılmış dosya üzerinden, işin konusu ve işveren unvanı değişmediği sürece, işyeri takibinin yapılması mümkündür. Fakat ihale yoluyla alınan işlerde, ihale makamı ile işverenin SGK’ya verdiği bilgilerin birbiriyle uyumlu olması önemlidir.
- SGK, ihale yoluyla yaptırılan işler için asgari işçilik değerlendirmesi yapmaktadır. Fakat güvenlik ve temizlik işlerinde, çalışacak personel sayısı ihale şartnamesinde belirtilmiş ve bu sayıda personel istihdam edilmişse, SGK tarafından doğrudan ilişiksizlik belgesi verilmektedir. Bu uygulama, şirketlere önemli bir zaman ve maliyet avantajı sağlamaktdır.
- Bazen hatalı olarak, özel sektör şirketleri de hizmet aldıkları güvenlik ve temizlik şirketlerinden, iş bitiminde SGK’dan ‘ilişiksizlik belgesi’ getirmelerini talep edebilmektedir. Oysa asgari işçilik uygulaması sadece kamu ihaleleri için söz konusu olup, özel sektör şirketlerinin birbirinden hizmet alımı yoluyla yaptırdıkları işler için uygulanmaz.
- %3 engelli çalıştırma yükümlülüğü güvenlik ve temizlik işyerleri için de geçerlidir. Aynı il sınırları içerisinde aynı işverene bağlı toplam çalışan sayısı dikkate alınarak kontenjan hesaplanır. Örneğin Ankara ilinde üç ayrı işyerinde toplam 450 çalışanı olan bir işverenin istihdam etmesi gereken engelli personel sayısı (450 x 0,03 = 13,5) 14’tür.
- Türkiye’de alt işveren (taşeron) uygulamasına en fazla konu olan işlerin başında güvenlik ve temizlik işleri gelmektedir. Kural olarak sadece yardımcı işler alt işverene verilebilir. Asıl işlerin ise ancak uzmanlık gerektiren kısımları alt işverene verilmelidir. Aksi taktirde yapılan sözleşme “muvazaalı alt işverenlik” olarak değerlendirilir ve yaptırım uygulanır. Örneğin bir kumaş fabrikası için güvenlik ve temizlik işleri ‘yardımcı iş’ niteliğindedir ve alt işverene verilebilir. Fakat bir güvenlik veya temizlik şirketi için bu işler ‘asıl iş’ niteliğinde olduğundan, alt işverene verilemez.
- Asıl işveren - alt işveren ilişkisinde, iş ve sosyal güvenlik mevzuatının işverene yüklediği tüm yükümlülüklerde müteselsilen sorumluluk esastır.
Güvenlik ve temizlik şirketleri, Çalışma Bakanlığı ve SGK müfettişleri tafarından gerek rutin denetimler kapsamında gerekse ihbar ve şikayet üzerine denetlenmektedir. Bu denetimlerde sık karşılaşılan hatalar;
- Fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günü çalışmalarının hatalı hesaplanması,
- Prime tabi tutulması gereken ücret unsurlarının prim dışı bırakılması,
- Puantaj kayıtları ile bordro ve SGK tahakkukları arasındaki uyumsuzluk,
- İş sözleşmelerinin eksik ve hatalı düzenlenmesi,
- Muvazaalı alt işverenlik uygulaması,
- Fesih sürecinin hatalı yürütülmesi, SGK çıkış kodlarının hatalı seçilmesi,
- Personel özlük dosyalarında eksik, imzasız veya güncelliğini yitirmiş belgeler,
- SGK ve İŞKUR teşviklerinden hatalı ve yersiz yararlanma,
- KVKK form, onay ve belgelerinde eksiklik,
- İş sağlığı ve güvenliği önlemlerinde eksiklik.
25.08.2025
Dr. Sadettin Orhan
İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı
E. SGK Müfettişi
