Otel işyerlerinde bordro ve SGK işlemleri rehberi
Turizm ve otelcilik sektörü, Türkiye’de hizmet sektörünün en dinamik alanlarından biridir. Sektördeki yoğun iş temposu, vardiya sistemi, mevsimsel istihdam ve yabancı çalışan oranının yüksekliği, bordro ve SGK işlemlerini diğer sektörlere kıyasla daha karmaşık hale getirir. Bu yüzden otel işyerlerinde bordro ve SGK süreçlerinin çok daha titizlikle yürütülmesi gerekir. Bu süreçleri sıfır hata ile bizimle yürütmek için teklif alabilirsiniz.
Bordro sürecini etkileyen faktörler
Otel işyerleri, Turizm Bakanlığı yanı sıra SGK ve İş müfettişleri tafarından da denetlenmektedir. Bu denetimlerde sık karşılaşılan hatalar;
18.08.2025
Dr. Sadettin Orhan
İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı
E. SGK Müfettişi
Turizm ve otelcilik sektörü, Türkiye’de hizmet sektörünün en dinamik alanlarından biridir. Sektördeki yoğun iş temposu, vardiya sistemi, mevsimsel istihdam ve yabancı çalışan oranının yüksekliği, bordro ve SGK işlemlerini diğer sektörlere kıyasla daha karmaşık hale getirir. Bu yüzden otel işyerlerinde bordro ve SGK süreçlerinin çok daha titizlikle yürütülmesi gerekir. Bu süreçleri sıfır hata ile bizimle yürütmek için teklif alabilirsiniz.
Bordro sürecini etkileyen faktörler
- Turizm sezonuna bağlı olarak yılın belirli dönemlerinde yoğun işe alım yapılır.
- Mevsimlik işçi çalıştırmada İş Kanunu’nun 11. maddesi ve belirli süreli sözleşme hükümleri dikkate alınmalıdır.
- 24 saat esasına göre çalışan otellerde gece çalışması ve fazla mesai ücretlerinin doğru hesaplanması önemlidir.
- Vardiyalı çalışılan işyerlerinde normalde en az üç vardiya usulüne göre çalışılması gerekirken, otel işyerlerinde iki vardiya halinde çalışmaya izin verilmiştir.
- İşyerlerinde gece çalışması 7,5 saati aşamaz. Fakat otel işyerlerinde bir günde 11 saati aşmamak üzere, 7,5 saati aşan gece çalışması yaptırılabilir. Bu durumda 7,5 saati aşan gece çalışması, fazla mesai olarak ücretlendirilmelidir.
- 2025 yılınnda yapılan değişiklik ile otel işyerlerinde hafta tatili, işçinin onayı ile, her altı günden sonra bir tam gün dinlenme yerine on günlük periyotlar içerisinde kullandırılabilecektir.
- Turizm sektöründe yabancı uyruklu personel oranı yüksektir.
- Çalışma izni olmaksızın yabancıların çalıştırılması yasaktır.
- Yabancı çalışanın görevine uygun olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenen ücret tarifesine göre ücreti ve SGK primi ödenmelidir. Aksi halde izin yenileme aşamasında problem yaşanacaktır. Örneğin masör, masöz, SPA terapisti vb. görevler için brüt asgari ücretin iki katından az ücret ödenemez.
- Tüm çalışanlar için bordroda alt sınır, asgari ücrettir. Bahşişler, prim ve ikramiyeler bordroda ayrıca gösterilmelidir.
- Tüm çalışanların asgari ücretten SGK’ya bildirilmesi, işyerinde ücret kayıtdışılığı olduğu yönünde şüphe uyandıracaktır. Çalışanın kıdemi, görevi ve unvanı ile orantılı ücret ödenmesi gerekir.
- Günlük 11 saat çalışma sınırı ve yıllık 270 saat fazla çalışma sınırı, otel işyerlerinde ihlal edilebilmektedir. Bu tür durumlarda söz konusu saat sınırını aşan çalışmalar için de fazla çalışma ücreti tahakkuk ettirilmelidir. Yasa her ne kadar yıllık 270 saat fazla çalışma sınırı belirlemişse de bunun aşılması halinde bir yaptırım öngörmemiştir.
- Asgari ücret ödenen personel için iş sözleşmesinde “yıllık 270 saate kadar fazla çalışma brüt ücrete dahildir” şeklinde ifade bulunması hukuken geçerli sayılmamaktadır. Asgari ücretin üzerinde ödeme yapılan işyerlerinde bu ifade yazılabilir.
- Kıdem ve ihbar tazminatı hesaplanırken, toplam çalışma süresi dikkate alınır. Sezon dışında ücretsiz izinde geçen süreler, kıdem hesabında dikkate alınmaz.
- Lojman ve yemek yardımı gibi para ile ölçülebilir yardımlar, bordroya yansıtılmalı ve brüt ücrete dahil edilmelidir.
- Sigortalı işe giriş bildirgesi, çalışanın işe başladığı günden bir gün önce SGK’ya verilmelidir.
- Mevsimlik işyerlerinde toplu işe alımlar için e-bildirge üzerinden toplu giriş yapılabilir.
- Yabancı çalışanlar için çalışma izni onayı alınmadan SGK girişi yapılamaz. İzin alındıktan sonra 30 gün içerisinde sigorta girişinin yapılması gerekir.
- İstisnai durumlar haricinde yabancıların part-time (kısmi süreli) çalıştırılması ve eksik gün girilmesi SGK tarafından kabul edilmemektedir. Aksi halde geriye dönük fark prim ve idari para cezaları tahakkuk edecektir.
- Çalışma izni için başvuruda ibraz edilen iş sözleşmesinde yabancı personel için beyan edilen brüt ücret ile SGK’ya bildirilen ücret arasında fark olmamalıdır. Aki halde hem geriye dönük fark prim ve idari para cezası söz konusu olacak, hem de iznin yenilenmesinde sorun teşkil edecektir.
- Otellerde SGK ve İŞKUR teşvikleri diğer işyerlerine göre daha titizlikle takip edilmelidir. Çalışan ortalamasındaki hareketlilik, giriş-çıkışlar teşvikten yararlanma koşullarını değiştirdiğinden, her bir kişi ve teşvik türü bazında analiz yapılmalıdır. Yabancı personel için de teşviklerden yararlanmak mümkündür.
- %3 engelli çalıştırma yükümlülüğü otel işyerleri için de geçerlidir. Aynı il sınırları içerisinde aynı işverene bağlı toplam çalışan sayısı dikkate alınarak kontenjan hesaplanır. Örneğin Antalya ilinde üç ayrı otelde toplam 650 çalışanı olan bir işverenin istihdam etmesi gereken engelli personel sayısı (650 x 0,03 = 19,5) 20’dir.
- Otellerde alt işveren (taşeron - aracı) uygulamasına sıklıkla başvurulmaktadır. Kural olarak sadece yardımcı işler alt işverene verilebilir. Asıl işlerin ise ancak uzmanlık gerektiren kısımları alt işverene verilmelidir. Aksi taktirde yapılan sözleşme “muvazaalı alt işverenlik” olarak değerlendirilir ve yaptırım uygulanır.
- Otel işyerinde alt işveren bulunması halinde, alt işverenin SGK’ya yaptığı bildirimler, ücret ve prim ödemeleri takip edilmeli, aylık kontrollerden sonra hakediş ödemesi yapılmalıdır.
Otel işyerleri, Turizm Bakanlığı yanı sıra SGK ve İş müfettişleri tafarından da denetlenmektedir. Bu denetimlerde sık karşılaşılan hatalar;
- Fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günü çalışmalarının hatalı hesaplanması,
- Prime tabi tutulması gereken ücret unsurlarının prim dışı bırakılması,
- Puantaj kayıtları ile bordro ve SGK tahakkukları arasındaki uyumsuzluk,
- İş sözleşmelerinin eksik ve hatalı düzenlenmesi,
- Muvazaalı alt işverenlik uygulaması,
- Fesih sürecinin hatalı yürütülmesi,
- Personel özlük dosyalarında eksik, imzasız veya güncelliğini yitirmiş belgeler,
- SGK ve İŞKUR teşviklerinden hatalı ve yersiz yararlanma,
- KVKK form, onay ve belgelerinde eksiklik,
- İş sağlığı ve güvenliği önlemlerinde eksiklik.
18.08.2025
Dr. Sadettin Orhan
İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı
E. SGK Müfettişi
