Lojistik ve kargo sektöründe bordro ve SGK işlemleri
Lojistik ve kargo sektörü, Türkiye ekonomisinin lokomotif sektörlerinden biridir. Küresel ticaretin artması, e-ticaretin hızla büyümesi ve tedarik zincirlerinin karmaşıklaşması, lojistik ve kargo sektörünün stratejik önemini her geçen gün artırmaktadır. Bu büyüme, sektörde çalışan iş gücü sayısını da ciddi şekilde artırmıştır. Özellikle sürücüler, depo personeli, kuryeler, operasyon görevlileri, muhasebe ve idari personel gibi farklı görevlerde çalışan bireylerin istihdam edildiği lojistik şirketleri, iş hukuku ve sosyal güvenlik mevzuatına uyum sağlamada sorun yaşayabilmektedir. Tipik ve atipik istihdamın bir arada olduğu sektörde, yasal uyum için aşağıdaki hususlara dikkat etmekte yarar vardır. (Bordro ve SGK süreçlerinizi bizimle yürütmek için teklif alabilirsiniz.)
Bordro uygulamasında özellikli durumlar
Lojistik/kargo sektöründe iş kazası riski yüksektir. Bu nedenle:
Alt işveren (Taşeron) ve tedarikçi uygulamaları
Lojistik/kargo şirketlerinde sorun yaşanan konulardan birisi de engelli istihdamı yükümlülüğüdür. İş Kanunu gereği, 50 ve üzeri işçi çalıştıran işyerlerinde yüzde 3 oranında engelli personel istihdamı zorunludur. Bu kontenjan hesaplanırken;
Örneğin işyerinizde 110 tam süreli, 20 de kısmi süreli çalışan personel varsa ve kısmi süreli personel yarım gün mesai yapıyorsa, 20 kısmi süreli personeli tam süreliye çevirdiğimizde (20 x 0,5) 10 tam süreli personele eşit olur. Bu durumda engelli kontenjanı açısından işyerinde toplam çalışan sayısı 120’dir. Bu işyerinde çalıştırılması gereken engelli personel sayısı ise 120 x 0,03 = 3,6 olup, tama yuvarlandığında 4 engelli çalıştırılması gerekmektedir.
Denetimlerde sık karşılaşılan hatalar
SGK ve Çalışma Bakanlığı müfettişleri, belge denetimi, özlük dosyası, bordro uygunluğu, kayıtdışı istihdam ve fazla mesai uygulamaları açısından sektörü sık sık denetlemektedir. Kayıt dışı işçi çalıştırılması, eksik prim bildirimi gibi fiiller yüksek idari para cezalarına neden olmaktadır.
02.01.2026
Dr. Sadettin Orhan
İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı
E. SGK Müfettişi
Lojistik ve kargo sektörü, Türkiye ekonomisinin lokomotif sektörlerinden biridir. Küresel ticaretin artması, e-ticaretin hızla büyümesi ve tedarik zincirlerinin karmaşıklaşması, lojistik ve kargo sektörünün stratejik önemini her geçen gün artırmaktadır. Bu büyüme, sektörde çalışan iş gücü sayısını da ciddi şekilde artırmıştır. Özellikle sürücüler, depo personeli, kuryeler, operasyon görevlileri, muhasebe ve idari personel gibi farklı görevlerde çalışan bireylerin istihdam edildiği lojistik şirketleri, iş hukuku ve sosyal güvenlik mevzuatına uyum sağlamada sorun yaşayabilmektedir. Tipik ve atipik istihdamın bir arada olduğu sektörde, yasal uyum için aşağıdaki hususlara dikkat etmekte yarar vardır. (Bordro ve SGK süreçlerinizi bizimle yürütmek için teklif alabilirsiniz.)
Bordro uygulamasında özellikli durumlar
- Lojistik ve kargo sektöründe sezonluk işler (örneğin e-ticaret kampanya dönemleri) için belirli süreli sözleşmeler tercih edilse de, sürekli taşıma ve depolama faaliyetlerinde belirsiz süreli sözleşmeler esas teşkil eder.
- Belirli süreli sözleşmelerin zincirleme yapılması, sözleşmenin başlangıçtan itibaren belirsiz süreli sayılmasına ve kıdeme bağlı hakların buna göre hesaplanmasına yol açabilir.
- Esaslı bir neden olmadıkça sözleşmelerin belirsiz süreli yapılması gerekir.
- Haftalık 45 saat, ayda 30 gün üzerinden yapılan sözleşmeler tam süreli, haftalık 30 saat ve ayda 20 güne kadar olan sözleşmeler ise kısmi süreli sayılır.
- Özellikle depo içi vardiyalı çalışma sistemlerinde kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışma modelleri yasal çerçevede değerlendirilebilir. Vardiyalı çalışmada 24 saatin en az 3 vardiyaya bölünmesi gerekir.
- Bu tür sözleşmelerin yazılı yapılması ve çalışma süresinin net olarak belirtilmesi zorunludur.
- Lojistik/kargo sektöründe özellikle nakliye ve sevkiyatlarda fazla çalışma kaçınılmazdır.
- 4857 sayılı İş Kanunu’na göre, haftalık çalışma süresi 45 saattir. Bu sürenin üzeri fazla mesaiye girer ve %50 zamlı ödenmelidir.
- İşçiden fazla mesai için yazılı onay alınması yasal zorunluluktur (işe girişte onay alınması yeterlidir).
- Uzun yol şoförleri için Karayolu Taşıma Yönetmeliği ve Dinlenme Süreleri Hakkında AB Uyumlu Kurallar ayrıca dikkate alınmalıdır.
- Yurtdışı görevlerde çalışma süreleri ve fazla mesai takibi zorlaşmakta, bu da işçi-işveren uyuşmazlıklarına sebep olabilmektedir.
- Denkleştirme uygulamaları, özellikle mevsimsel yoğunluk yaşayan lojistik/kargo firmaları için esneklik sağlamaktadır.
- Lojistik şirketlerinde bordrolar, normal ve fazla mesai çalışmalarını içerecek şekilde, mevzuata uygun hazırlanmalıdır. Olası denetimlere karşı bordrolar ile puantaj kayıtları ve SGK tahakkukları birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Lojistik/kargo sektöründe iş kazası riski yüksektir. Bu nedenle:
- Risk analizi, acil durum planları ve çalışan eğitimi zorunludur.
- Depolarda forklift, raf sistemleri ve elleçleme alanlarında periyodik kontroller yapılmalıdır.
- Sürücüler ve kuryeler için uyku düzeni, dikkat dağınıklığı ve stres gibi psikososyal riskler analiz edilmelidir.
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre, sektör genelde tehlikeli sınıfta yer alır, dolayısıyla işverenin iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmelerini buna göre yapması gerekir.
- İşe giriş bildirgesi, işe başlamadan en geç bir gün önce SGK’ya verilmelidir.
- Şoförlerin ve saha personelinin çalışma günleri ve primleri doğru bildirilmeli, farklı şehir ya da ülkelere görevli olduklarında geçici görevlendirme belgesi düzenlenmelidir.
- Özellikle iş kazası ve meslek hastalığı durumunda geçici görevlendirme belgeleri kritik önemdedir.
- Yurtdışı görev harcırahlarında ve ayni yardımlarda sigorta primine tabi olan ve olmayan unsurların doğru hesaplanması, olası denetimlere karşı hazırlık açısından önemlidir.
- İşverene hizmet akdi ile bağlı olan kurye personelinin, esnaf kurye olarak gösterilmesi muvazaa olarak kabul edilmekte ve geriye dönük olarak hizmet tespiti söz konusu olmaktadır.
- Uluslararası taşımacılık yapan firmalar için, yurt dışı görevli çalışanlara ilişkin prim ödemeleri farklılık gösterebilir.
- İkili sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanan ülkelere gönderilen sürücüler ve lojistik personeli, sağlık yardımlarından o ülkelerde de yararlanabilirler. Buna dair fatura ve belgelerin usulüne uygun şekilde düzenlenmesi, saklanması ve gerektiğinde SGK’ya ibraz edillmesi gerekmektedir.
- Lojistik firmaları, uygulaması devam eden 20 ayrı SGK teşviklerinden yararlanabilirler. Fakat bunun için her bir personel ve şube bazında teşvik şartlarına uygunluğun analizi gerekir.
Alt işveren (Taşeron) ve tedarikçi uygulamaları
- Lojistik/kargo depo hizmetleri ve yükleme boşaltma işleri taşeronlar üzerinden yapılabilmektedir.
- Asıl işveren, alt işverenin işçilere karşı sorumluluklarını yerine getirmemesinden müteselsilen sorumludur.
- Taşeron firmalarla yapılacak sözleşmeler İSG, SGK ve İş Kanunu açısından denetlenmeli, geçici iş ilişkisinin sınırları aşılmamalıdır.
- Kanuna aykırı alt işverenlik sözleşmeleri “muvazaalı sözleşme” kapsamında değerlendirilebilir. Bu da geriye dönük yaptırım ve maliyet anlamına gelecektir.
Lojistik/kargo şirketlerinde sorun yaşanan konulardan birisi de engelli istihdamı yükümlülüğüdür. İş Kanunu gereği, 50 ve üzeri işçi çalıştıran işyerlerinde yüzde 3 oranında engelli personel istihdamı zorunludur. Bu kontenjan hesaplanırken;
- Belirli ve belirsiz süreli çalışan personelin tamamı hesaplamada dikkate alınır.
- Kısmi süreli (part-time) çalışan personel, tam süreliye dönüştürülerek hesaba dahil edilir.
- İşyerindeki özel güvenlik elemanları toplam işçi sayısının hesabında dikkate alınmaz.
- Toplam işçi sayısı belirlenirken, çalıştırılmakta olan engelliler toplam sayıdan düşülür.
- Aynı il sınırları içerisinde aynı işverene bağlı birden fazla işyeri olması halinde (kargo şube işyerleri gibi), engelli kontenjanı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.
- %3 orana göre çalıştırılması gereken engelli sayısı belirlenirken, virgülden sonra yarıma kadar olan küsuratlar dikkate alınmaz, yarım ve üstü küsuratlar tama yuvarlanır.
Örneğin işyerinizde 110 tam süreli, 20 de kısmi süreli çalışan personel varsa ve kısmi süreli personel yarım gün mesai yapıyorsa, 20 kısmi süreli personeli tam süreliye çevirdiğimizde (20 x 0,5) 10 tam süreli personele eşit olur. Bu durumda engelli kontenjanı açısından işyerinde toplam çalışan sayısı 120’dir. Bu işyerinde çalıştırılması gereken engelli personel sayısı ise 120 x 0,03 = 3,6 olup, tama yuvarlandığında 4 engelli çalıştırılması gerekmektedir.
Denetimlerde sık karşılaşılan hatalar
SGK ve Çalışma Bakanlığı müfettişleri, belge denetimi, özlük dosyası, bordro uygunluğu, kayıtdışı istihdam ve fazla mesai uygulamaları açısından sektörü sık sık denetlemektedir. Kayıt dışı işçi çalıştırılması, eksik prim bildirimi gibi fiiller yüksek idari para cezalarına neden olmaktadır.
- Puantaj kayıtları ile bordro ve SGK tahakkukları arasında uyumsuzluk,
- Fazla çalışma, harcırah, prim ve ikramiyelerin hatalı bordrolaştırılması,
- Fesih sürecinin hatalı yönetilmesi, kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama hataları,
- SGK çıkış kodları ile fiili çıkış sebebi arasındaki uyumsuzluk,
- SGK ve İŞKUR teşviklerinden yersiz yararlanma,
- Özlük dosyasında eksik veya geçersiz belge,
02.01.2026
Dr. Sadettin Orhan
İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı
E. SGK Müfettişi
