Film ve dizi sektöründe bordro ve SGK işlemleri rehberi (2025)
Türkiye’de film ve dizi sektörü, hem istihdam kapasitesi hem de ihracat potansiyeli açısından büyüyen bir alan haline gelmiştir. Ancak sektörün proje bazlı ve atipik çalışma yapısı, bordro ve SGK işlemlerinde diğer sektörlerden ayrışan pek çok özel durum doğurmaktadır. Sözleşmeler, bordro süreci ve SGK işlemleri koordineli bir şekilde yürütülmediği taktirde, çeşitli yaptırımlarla karşılaşılması kaçınılmaz olacaktır. Bordro ve SGK süreçlerinizi sıfır hata ile yürütmek için teklif alabilirsiniz.
Sektörün yapısı ve bordro sürecini etkileyen faktörler
Film ve dizi yapım şirketleri, Çalışma Bakanlığı ve SGK müfettişleri tafarından gerek rutin denetimler kapsamında gerekse ihbar ve şikayet üzerine denetlenmektedir. Bu denetimlerde sık karşılaşılan hatalar;
Film ve dizi sektörü, bordro ve SGK işlemleri açısından standart sektörlere göre daha karmaşık ve dinamik bir yapıya sahiptir. Yapımcı şirketlerin, bordro ve SGK işlemlerini mevzuata uygun yürütmeleri, hem idari yaptırımlardan korunmak hem de sektör çalışanlarının sosyal güvenlik haklarını teminat altına almak için zorunludur.
01.09.2025
Dr. Sadettin Orhan
İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı
E. SGK Müfettişi
Türkiye’de film ve dizi sektörü, hem istihdam kapasitesi hem de ihracat potansiyeli açısından büyüyen bir alan haline gelmiştir. Ancak sektörün proje bazlı ve atipik çalışma yapısı, bordro ve SGK işlemlerinde diğer sektörlerden ayrışan pek çok özel durum doğurmaktadır. Sözleşmeler, bordro süreci ve SGK işlemleri koordineli bir şekilde yürütülmediği taktirde, çeşitli yaptırımlarla karşılaşılması kaçınılmaz olacaktır. Bordro ve SGK süreçlerinizi sıfır hata ile yürütmek için teklif alabilirsiniz.
Sektörün yapısı ve bordro sürecini etkileyen faktörler
- Proje bazlı çalışma: Diziler, filmler ve reklam projeleri süreli yapımlar olduğundan, iş sözleşmeleri genellikle belirli süreli yapılır. Projenin durumuna göre belirli süreli sözleşmeler yenilenebilir, projenin bitimiyle birlikte çalışma sona erer.
- Kısa süreli ve aralıklı çalışma: Oyuncu, figüran, set işçisi veya teknik ekip çalışanları farklı projelerde, kısa süreli ve kesintili olarak çalışır. Bu çalışanlara dair detaylı puantaj kaydı tutulması önemlidir.
- Serbest meslek – işçi ayrımı: Oyuncular ve senaristler serbest meslek makbuzu ile çalışabilirken, set işçileri işçi statüsünde bordroya yansıtılır.
- Kısa süreli işlerde (örneğin bir günlük figüran çalışması) günlük ücret üzerinden bordro yapılır.
- Günlük 11 saat çalışma sınırı film ve dizi çekimleri için de geçerlidir.
- Haftalık çalışma süresi 45 saattir. 45 saati aşan çalışmalar için %50 zamlı ücret ödenir.
- Temel ücret, fazla mesai, prim, yemek ve yol ödemeleri bordroda ayrı gösterilmelidir.
- Sette görev alan yabancı oyuncu veya teknik personel için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan izin alınmalıdır. Çalışma iznini takip eden 30 gün içerisinde SGK’ya bildirim yapılması gerekir.
- Fazla çalışma, hafta tatili, serbest zaman ve denkleştirme uygulamaları, projenin yoğunluk dönemlerine göre İş Kanununa uygun şekilde planlanmalıdır.
- Vardiyalı çalışma halinde, 24 saatte en az üç vardiya olacak şekilde planlama yapılmalıdır.
- Gece çalışması yapılacaksa, 7,5 saati aşmamalıdır. Bu sınırın aşılması halinde ise aşan kısım için fazla çalışma ücreti tahakkuk ettirilmelidir.
- Stajyerler hariç, tüm çalışanlar için bordroda alt sınır asgari ücrettir. Fakat işçinin kıdemi, unvanı ve mesleki deneyimine göre bir ücret ödenmelidir. Tüm çalışanlara asgari ücretin ödenmesi, işyerinde ücret kayıtdışılığı olduğu yönünde şüphe uyandıracaktır.
- Kural olarak belirli süreli sözleşme ile çalışan personel için kıdem ve ihbar tazminatı doğmaz. Fakat feshin kıdem tazminatı doğuracak şekilde yapılması halinde, tazminat hesaplanmalıdır.
- Her bir dizi-film projesi için SGK’da ayrı işyeri tescili yapılabileceği gibi, var olan bir işyeri dosyasından da bildirimler yapılabilir. Sigortalı işe giriş bildirgesi, çalışanın işe başladığı günden bir gün önce SGK’ya verilmelidir.
- Proje bazlı toplu işe alımlar için e-bildirge üzerinden toplu giriş yapılabilir.
- Film ve dizi sektöründe SGK yönünden en önemli ayrım, oyuncu ve senaristlerle diğer çalışanlar (set işçisi, ışıkçı vb.) arasındadır. Oyuncu ve senaristler, bir yapım şirketine bağlı kısmi süreli sözleşme ile ayda 10 günden az hizmet veriyorsa, bu kişilerin sigortaları yapım şirketleri tarafından değil, kendileri tarafından ödenecektir. Yapım şirketi oyuncu veya senaristin ücretini ödeyecek, SGK bildirimini yapmayacaktır. Oyuncu veya senaristin kendisi, sigortasını Ek Madde 6 kapsamında 30 gün olarak SGK’ya ödeyecektir. Bu şekilde ödenen sigorta primleri, 4/a kapsamında sigortalılık olarak dikkate alınacaktır.
- Eğer oyuncu ve senarist, aynı işverene bağlı olarak ay içerisinde 10 gün ve üzerinde çalışıyorsa, bu durumda sigortası işveren yapım şirketi tarafından SGK’ya bildirilmeli ve primleri yine işveren tarafından ödenmelidir.
- Oyuncu ve senaristlerin dışındaki diğer işçiler için böyle bir ayrım yoktur. Onlar ay içerisinde bir gün dahi çalışsalar, sigortaları işveren yapım şirketi tarafından SGK’ya bildirilecek ve ödenecektir.
- İstisnai durumlar haricinde yabancıların part-time (kısmi süreli) çalıştırılması ve eksik gün girilmesi SGK tarafından kabul edilmemektedir. Aksi halde geriye dönük fark prim ve idari para cezaları tahakkuk edecektir.
- Çalışma izni için başvuruda ibraz edilen iş sözleşmesinde yabancı personel için beyan edilen brüt ücret ile SGK’ya bildirilen ücret arasında fark olmamalıdır. Aki halde hem geriye dönük fark prim ve idari para cezası söz konusu olacak, hem de iznin yenilenmesinde sorun teşkil edecektir.
- Film ve dizi sektörü işyerlerinde SGK ve İŞKUR teşvikleri diğer işyerlerine göre daha dikkatli takip edilmelidir. Personel devir hızının yüksekliği, giriş-çıkışlar teşvikten yararlanma koşullarını değiştirdiğinden, her bir kişi ve teşvik türü bazında aylık analiz yapılmalıdır. Yabancı personel için de teşviklerden yararlanmak mümkündür.
- %3 engelli çalıştırma yükümlülüğü film ve dizi sektörü işyerleri için de geçerlidir. Aynı il sınırları içerisinde aynı işverene bağlı toplam çalışan sayısı dikkate alınarak kontenjan hesaplanır. Örneğin İstanbul ilinde üç ayrı işyerinde toplam 450 çalışanı olan bir yapım şirketinin istihdam etmesi gereken engelli personel sayısı (450 x 0,03 = 13,5) 14’tür.
- Türkiye’de alt işveren (taşeron) uygulamasına en fazla konu olan işlerden birisi de film/dizi yapım işleridir. Kural olarak sadece yardımcı işler alt işverene verilebilir. Asıl işlerin ise ancak uzmanlık gerektiren kısımları alt işverene verilmelidir. Aksi taktirde yapılan sözleşme “muvazaalı alt işverenlik” olarak değerlendirilir ve yaptırım uygulanır. Örneğin bir film/dizi yapım şirketi için yemek, ulaştırma, güvenlik ve temizlik işleri ‘yardımcı iş’ niteliğindedir ve alt işverene verilebilir. Fakat örneğin set işçiliği ‘asıl iş’ niteliğinde olduğundan, alt işverene verilemez.
- Asıl işveren - alt işveren ilişkisinde, iş ve sosyal güvenlik mevzuatının işverene yüklediği tüm yükümlülüklerde müteselsilen sorumluluk esastır.
Film ve dizi yapım şirketleri, Çalışma Bakanlığı ve SGK müfettişleri tafarından gerek rutin denetimler kapsamında gerekse ihbar ve şikayet üzerine denetlenmektedir. Bu denetimlerde sık karşılaşılan hatalar;
- SGK bildirimlerinin hatalı yapılması, oyuncu, senarist ve diğer işçiler arasındaki ayrıma dikkat edilmemesi,
- Fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günü çalışmalarının hatalı hesaplanması,
- Prime tabi tutulması gereken ücret unsurlarının prim dışı bırakılması,
- Puantaj kayıtları ile bordro ve SGK tahakkukları arasındaki uyumsuzluk,
- İş sözleşmelerinin fiili durumla örtüşmemesi, eksik ve hatalı düzenlenmesi,
- Muvazaalı alt işverenlik uygulaması,
- Fesih sürecinin hatalı yürütülmesi, SGK çıkış kodlarının hatalı seçilmesi,
- Personel özlük dosyalarında eksik, imzasız veya güncelliğini yitirmiş belgeler,
- SGK ve İŞKUR teşviklerinden hatalı ve yersiz yararlanma,
- KVKK form, onay ve belgelerinde eksiklik,
- İş sağlığı ve güvenliği önlemlerinde eksiklik.
Film ve dizi sektörü, bordro ve SGK işlemleri açısından standart sektörlere göre daha karmaşık ve dinamik bir yapıya sahiptir. Yapımcı şirketlerin, bordro ve SGK işlemlerini mevzuata uygun yürütmeleri, hem idari yaptırımlardan korunmak hem de sektör çalışanlarının sosyal güvenlik haklarını teminat altına almak için zorunludur.
01.09.2025
Dr. Sadettin Orhan
İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı
E. SGK Müfettişi
