20 soruda Ar-Ge teşviki uygulaması
Türkiye’de teknoloji geliştirme faaliyetleri ile Ar-Ge merkezleri için sağlanan vergi ve SGK teşvikleri, şirketler için önemli maliyet avantajı sağlamaktadır. 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ile 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu çerçevesinde uygulanan bu teşvikler, özellikle bilgi teknolojileri (IT), savunma, biyoteknoloji, yazılım ve imalat sektörlerinde yoğun olarak kullanılmaktadır. Fakat mali yaptırımlarla karşılaşmama adına, Ar-Ge teşvikinin oldukça dikkatli takip edilmesi gerekmektedir. Özellikle 49 sıra nolu tebliğ ile birçok indirim ve istisnanın yeminli mali müşavir tasdik raporuna bağlanması, bordro ve SGK işlemlerini daha da önemli hale getirmiştir (YMM tasdik raporu için ön denetim hizmetimizden yararlanmak için teklif isteyiniz.)
1. Ar-Ge teşviki nedir?
Ar-Ge ve tasarım merkezlerinde çalışan personel ile Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde (TGB) faaliyet gösteren şirketler için sağlanan gelir vergisi stopajı, SGK işveren primi, damga vergisi ve kurumlar vergisi indirimlerinden oluşan mali avantajlardır.
Türkiye’de teknoloji geliştirme faaliyetleri ile Ar-Ge merkezleri için sağlanan vergi ve SGK teşvikleri, şirketler için önemli maliyet avantajı sağlamaktadır. 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ile 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu çerçevesinde uygulanan bu teşvikler, özellikle bilgi teknolojileri (IT), savunma, biyoteknoloji, yazılım ve imalat sektörlerinde yoğun olarak kullanılmaktadır. Fakat mali yaptırımlarla karşılaşmama adına, Ar-Ge teşvikinin oldukça dikkatli takip edilmesi gerekmektedir. Özellikle 49 sıra nolu tebliğ ile birçok indirim ve istisnanın yeminli mali müşavir tasdik raporuna bağlanması, bordro ve SGK işlemlerini daha da önemli hale getirmiştir (YMM tasdik raporu için ön denetim hizmetimizden yararlanmak için teklif isteyiniz.)
1. Ar-Ge teşviki nedir?
Ar-Ge ve tasarım merkezlerinde çalışan personel ile Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde (TGB) faaliyet gösteren şirketler için sağlanan gelir vergisi stopajı, SGK işveren primi, damga vergisi ve kurumlar vergisi indirimlerinden oluşan mali avantajlardır.
|
2. Kimler Ar-Ge teşvikinden yararlanabilir?
|
|
3. Ar-Ge merkezi olabilmek için kaç personel gerekir?
2026 yılı itibarıyla Ar-Ge merkezi sayılmak için en az 15 tam zaman eşdeğer (TZE) Ar-Ge personeli istihdamı şarttır. Tasarım merkezi için 10 tam zaman eşdeğer tasarım personeli yeterlidir. Teknoloji Geliştirme Bölgesi firmaları için bu şartlar aranmaz.
4. SGK işveren primi teşviki nasıl hesaplanır?
Ar-Ge personelinin brüt ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin %50’si, 5746 sayılı Kanun kapsamında Hazine tarafından karşılanır. Örneğin brüt ücreti 65.000 TL olan sigortalı için toplam işveren payı %21,75’tir. İmalat işyerlerinde %5 (diğer işyerlerinde %2) işveren teşviki düşüldükten sonra işverenin ödeyeceği %16,75’in yarısı, yani %8,38’lik kısım olan 5.443,75 TL Ar-Ge teşviki olarak uygulanacaktır.
5. Yeminli mali müşavir tasdiki şartı ne anlama geliyor?
2025 Aralık ayında yayımlanan 49 sıra nolu tebliğe kadar, Ar-Ge ve TGB teşviklerinden yararlanmak için beyanda bulunmak yetiyordu. Fakat bundan sonra sadece beyanda bulunmak yetmemekte, ayrıca yeminli mali müşavir tarafından tüm teşvik unsurlarından mevzuata uygun şekilde yararlanıldığının tasdiki gerekmektedir. 2025 yılı beyanları için de YMM raporu şartı bulunuyor. Kurumlar vergisi mükellefleri için YMM raporunun 2026 Haziran sonuna kadar vergi dairesine gönderilmemesi halinde, Ar-Ge ve TGB teşvikleri iptal edilecektir.
6. Hangi personel teşvik kapsamında sayılır?
7. Yönetici kadro teşvikten yararlanabilir mi?
Eğer doğrudan Ar-Ge faaliyetine katkı veriyorsa (ör. proje yöneticisi) evet, ancak yalnızca idari işlerle ilgileniyorsa hayır. 2025/Ağustos ayı itibariyle, gelir vergisi stopaj teşvikinde brüt asgari ücretin kırk katı sınırı getirilmiştir. 2026 yılı için bu tutar (40 x 33.075 TL) 1.323.000 TL'dir.
8. Ar-Ge teşviki ile diğer teşvikler aynı anda uygulanabilir mi?
Ar-Ge teşviki ile birlikte sadece 5 puanlık prim indirimi uygulanabilir. Bunun dışındaki teşvikler Ar-Ge teşviki ile aynı kişi için aynı anda uygulanamaz. Fakat bir sigortalı örneğin ayın 15 günü Ar-Ge teşviki ile bildirilip, kalan 15 gün için 6111 sayılı teşvik kapsamında bildirilebilir.
9. Teşvikten yararlanmak için önceden izin gerekiyor mu?
Evet. Ar-Ge merkezi veya tasarım merkezi belgesi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından onaylanmalıdır. TGB'lerde ise işveren şirket, teknoloji geliştirme bölgesi yönetiminden faaliyet izin belgesini alır ve bu belgeyle birlikte bağlı olduğu SGK müdürlüğüne başvurur. Bu başvuru üzerine SGK, elektronik ortamda gerekli tanımlamayı yapacak ve başvuruda belirtilen personelin 5746 sayılı Kanun türü ile bildirimine izin verecektir. SGK’nın bu tanımlamasından sonra her ay ilgili personel Ar-Ge teşviki kapsamında bildirilebilecektir.
10. SGK bildirimi nasıl yapılır?
11. Teşvik kapsamında ücretlerin tamamı mı destekleniyor?
SGK teşviki ile vergi istisnalarında farklılık bulunmaktadır. SGK yönünden temel ücret unsurları teşvike dahildir. Ayrıca tam zamanlı personel için hak kazanılmış hafta tatili ve yıllık ücretli izin süreleri ile resmi tatil günlerine isabet eden ücretler de bu teşvik kapsamındadır. Ancak haftalık kırk beş saatin üzerindeki ve ek çalışma sürelerine ilişkin ücretler için bu teşvikten faydalanılamaz.
12. Uzaktan çalışma teşvike engel mi?
Hayır, Ar-Ge teşviki kapsamında bilişim personelinin %100’ü, diğer personelin ise %75’i uzaktan çalışabilmekte ve yine teşvik kapsamında sayılmaktadır. Bu uygulama 31 Aralık 2026 tarihine kadar uzatılmıştır.
13. Yersiz/hatalı yararlanmanın yaptırımı nedir?
Yanlış beyan durumunda tüm teşvikler iptal edilip geriye dönük SGK prim farkları ve gecikme zammı alınır. Vergi destekleri yönünden ise, zamanında tahakkuk ettirilmemiş vergiler için vergi ziyaı doğmuş sayılır.
14. Teşvik denetimleri nasıl yapılır?
Sanayi Bakanlığı yılda en az bir kez merkezleri denetler. SGK ve Maliye de ayrıca ihbar, şikayet ve rutin denetimler kapsamında inceleme yürütmektedir.
15. Teşvikten geriye dönük yararlanmak mümkün müdür?
Hayır, teşvikten sadece cari ay için yararlanılabilir. Geriye dönük olarak teşvikten yararlanma uygulaması kaldırılmıştır.
16. Destek personeli oranı nasıl hesaplanır?
Toplam Ar-Ge personelinin %10’unu geçmemek kaydıyla (ör. 20 kişilik merkezde en fazla 2 destek personeli) destek personeli teşvik kapsamında sayılır. Ancak toplam personel sayısı onbeşe kadar (15 hariç) olan bölge firmalarında bu oran %20 olarak uygulanır.
17. Stajyerler teşvikten yararlanır mı?
Ücretli stajyerler Ar-Ge personeli sayılabilir. Ancak sigortaları okulları tarafından yapılan zorunlu stajyerler teşvike dahil değildir.
18. Ar-Ge dışı projelerde çalışan personel için teşvik uygulanır mı?
Hayır. Teşvik sadece bakanlıkça onaylı Ar-Ge/tasarım faaliyetleri için geçerlidir.
19. İhale kapsamındaki projeler için Ar-Ge teşvikinden yararlanılabilir mi?
Hayır, ihale konusu işler kapsamında istihdam edilen personel için 5746 sayılı Ar-Ge teşvikinden yararlanmak mümkün değildir.
20. Ar-Ge teşviki denetimlerinde sık karşılaşılan hatalar nelerdir?
Ar-Ge teşviklerini riske atan ve YMM tasdik raporlarının reddedilmesine yol açan başlıca hatalar;
%70'i bordro, puantaj ve SGK süreçlerinden kaynaklı bu hataları düzeltme yükümlülüğü işveren/mükellef üzerindedir. Yeminli mali müşavir denetiminden önce tüm teşvik unsurlarının gözden geçirilmesi yararlı olacaktır. YMM raporu öncesi;
05.01.2026
Dr. Sadettin Orhan
İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı
E. SGK Müfettişi
2026 yılı itibarıyla Ar-Ge merkezi sayılmak için en az 15 tam zaman eşdeğer (TZE) Ar-Ge personeli istihdamı şarttır. Tasarım merkezi için 10 tam zaman eşdeğer tasarım personeli yeterlidir. Teknoloji Geliştirme Bölgesi firmaları için bu şartlar aranmaz.
4. SGK işveren primi teşviki nasıl hesaplanır?
Ar-Ge personelinin brüt ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin %50’si, 5746 sayılı Kanun kapsamında Hazine tarafından karşılanır. Örneğin brüt ücreti 65.000 TL olan sigortalı için toplam işveren payı %21,75’tir. İmalat işyerlerinde %5 (diğer işyerlerinde %2) işveren teşviki düşüldükten sonra işverenin ödeyeceği %16,75’in yarısı, yani %8,38’lik kısım olan 5.443,75 TL Ar-Ge teşviki olarak uygulanacaktır.
5. Yeminli mali müşavir tasdiki şartı ne anlama geliyor?
2025 Aralık ayında yayımlanan 49 sıra nolu tebliğe kadar, Ar-Ge ve TGB teşviklerinden yararlanmak için beyanda bulunmak yetiyordu. Fakat bundan sonra sadece beyanda bulunmak yetmemekte, ayrıca yeminli mali müşavir tarafından tüm teşvik unsurlarından mevzuata uygun şekilde yararlanıldığının tasdiki gerekmektedir. 2025 yılı beyanları için de YMM raporu şartı bulunuyor. Kurumlar vergisi mükellefleri için YMM raporunun 2026 Haziran sonuna kadar vergi dairesine gönderilmemesi halinde, Ar-Ge ve TGB teşvikleri iptal edilecektir.
6. Hangi personel teşvik kapsamında sayılır?
- Araştırmacı
- Yazılımcı
- Tasarımcı
- Teknik elemanlar ile
- Destek personelinin %10’u teşvikten yararlanabilir. TGB (teknopark ve teknokent) firmalarında 15'e kadar (15 hariç) personel sayısı için destek personeli oranı %20'dir.
7. Yönetici kadro teşvikten yararlanabilir mi?
Eğer doğrudan Ar-Ge faaliyetine katkı veriyorsa (ör. proje yöneticisi) evet, ancak yalnızca idari işlerle ilgileniyorsa hayır. 2025/Ağustos ayı itibariyle, gelir vergisi stopaj teşvikinde brüt asgari ücretin kırk katı sınırı getirilmiştir. 2026 yılı için bu tutar (40 x 33.075 TL) 1.323.000 TL'dir.
8. Ar-Ge teşviki ile diğer teşvikler aynı anda uygulanabilir mi?
Ar-Ge teşviki ile birlikte sadece 5 puanlık prim indirimi uygulanabilir. Bunun dışındaki teşvikler Ar-Ge teşviki ile aynı kişi için aynı anda uygulanamaz. Fakat bir sigortalı örneğin ayın 15 günü Ar-Ge teşviki ile bildirilip, kalan 15 gün için 6111 sayılı teşvik kapsamında bildirilebilir.
9. Teşvikten yararlanmak için önceden izin gerekiyor mu?
Evet. Ar-Ge merkezi veya tasarım merkezi belgesi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından onaylanmalıdır. TGB'lerde ise işveren şirket, teknoloji geliştirme bölgesi yönetiminden faaliyet izin belgesini alır ve bu belgeyle birlikte bağlı olduğu SGK müdürlüğüne başvurur. Bu başvuru üzerine SGK, elektronik ortamda gerekli tanımlamayı yapacak ve başvuruda belirtilen personelin 5746 sayılı Kanun türü ile bildirimine izin verecektir. SGK’nın bu tanımlamasından sonra her ay ilgili personel Ar-Ge teşviki kapsamında bildirilebilecektir.
10. SGK bildirimi nasıl yapılır?
- SGK tarafından tanımlanan ve Ar-Ge teşviki kapsamına giren personel, MUHSGK beyannamesinde “05746 sayılı Kanun” kodu ile bildirilir.
- Yapılan bu bildirim SGK sisteminde ayrı bir belge türü olarak yer alır.
11. Teşvik kapsamında ücretlerin tamamı mı destekleniyor?
SGK teşviki ile vergi istisnalarında farklılık bulunmaktadır. SGK yönünden temel ücret unsurları teşvike dahildir. Ayrıca tam zamanlı personel için hak kazanılmış hafta tatili ve yıllık ücretli izin süreleri ile resmi tatil günlerine isabet eden ücretler de bu teşvik kapsamındadır. Ancak haftalık kırk beş saatin üzerindeki ve ek çalışma sürelerine ilişkin ücretler için bu teşvikten faydalanılamaz.
12. Uzaktan çalışma teşvike engel mi?
Hayır, Ar-Ge teşviki kapsamında bilişim personelinin %100’ü, diğer personelin ise %75’i uzaktan çalışabilmekte ve yine teşvik kapsamında sayılmaktadır. Bu uygulama 31 Aralık 2026 tarihine kadar uzatılmıştır.
13. Yersiz/hatalı yararlanmanın yaptırımı nedir?
Yanlış beyan durumunda tüm teşvikler iptal edilip geriye dönük SGK prim farkları ve gecikme zammı alınır. Vergi destekleri yönünden ise, zamanında tahakkuk ettirilmemiş vergiler için vergi ziyaı doğmuş sayılır.
14. Teşvik denetimleri nasıl yapılır?
Sanayi Bakanlığı yılda en az bir kez merkezleri denetler. SGK ve Maliye de ayrıca ihbar, şikayet ve rutin denetimler kapsamında inceleme yürütmektedir.
15. Teşvikten geriye dönük yararlanmak mümkün müdür?
Hayır, teşvikten sadece cari ay için yararlanılabilir. Geriye dönük olarak teşvikten yararlanma uygulaması kaldırılmıştır.
16. Destek personeli oranı nasıl hesaplanır?
Toplam Ar-Ge personelinin %10’unu geçmemek kaydıyla (ör. 20 kişilik merkezde en fazla 2 destek personeli) destek personeli teşvik kapsamında sayılır. Ancak toplam personel sayısı onbeşe kadar (15 hariç) olan bölge firmalarında bu oran %20 olarak uygulanır.
17. Stajyerler teşvikten yararlanır mı?
Ücretli stajyerler Ar-Ge personeli sayılabilir. Ancak sigortaları okulları tarafından yapılan zorunlu stajyerler teşvike dahil değildir.
18. Ar-Ge dışı projelerde çalışan personel için teşvik uygulanır mı?
Hayır. Teşvik sadece bakanlıkça onaylı Ar-Ge/tasarım faaliyetleri için geçerlidir.
19. İhale kapsamındaki projeler için Ar-Ge teşvikinden yararlanılabilir mi?
Hayır, ihale konusu işler kapsamında istihdam edilen personel için 5746 sayılı Ar-Ge teşvikinden yararlanmak mümkün değildir.
20. Ar-Ge teşviki denetimlerinde sık karşılaşılan hatalar nelerdir?
Ar-Ge teşviklerini riske atan ve YMM tasdik raporlarının reddedilmesine yol açan başlıca hatalar;
- 4691 sayılı Kanun ile 5746 sayılı Kanun kapsamındaki indirim ve istisnaların birbirine karıştırılması.
- Ücretlerde vergi istisnaları ile SGK prim istisnalarının hatalı uygulanması.
- Personel özlük dosyaları ile gerekli kayıt, belge ve formların denetime hazır bulundurulmaması.
- "Puantaj kayıtları - bordro - SGK tahakkuku - yasal defter" mutabakatının sağlanamaması.
- Hibe, destek ve indirimlerin gerekli şartları sağlanmadan kullanılması.
- Şubeli işyerlerinde şubeler arası personel ve proje devirlerinin mevzuata aykırı yapılması.
%70'i bordro, puantaj ve SGK süreçlerinden kaynaklı bu hataları düzeltme yükümlülüğü işveren/mükellef üzerindedir. Yeminli mali müşavir denetiminden önce tüm teşvik unsurlarının gözden geçirilmesi yararlı olacaktır. YMM raporu öncesi;
- Ön kontrol,
- YMM raporuna hazırlık eğitimi,
- Risk analizi,
05.01.2026
Dr. Sadettin Orhan
İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı
E. SGK Müfettişi
