İş Sağlığı ve Güvenliğinde Çalışan Yükümlülükleri Neler?
İş ve Sosyal Güvenlik Atölyesi’ndeki yazılarımızda sıkça iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konulara değinmeye çalışıyoruz. Bu yazılarımızda da genellikle işveren yükümlülükleri üzerinde yoğunlaşıyoruz. Ancak iş sağlığı ve güvenliği sadece işverenin alacağı önlemlerle sağlanamıyor. Elbette ki iş sağlığı ve güvenliğinde büyük oranda sorumluluğu olan ve önlemleri alması gereken, işyerinde kontrolü sağlayacak olan işveren… Ancak unutmayalım ki çalışanların da bazı yükümlülükleri var ve söz konusu yükümlülüklerin ihlali çalışanları zor durumda bırakabilir.
İşçi Nelere Dikkat Etmeli?
Çalışanlar, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili aldıkları eğitim ve işverenin bu konudaki talimatları doğrultusunda, kendilerinin ve hareketlerinden veya yaptıkları işten etkilenen diğer çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehlikeye düşürmemekle yükümlü.
Çalışanların iş sağılığı ve güvenliği yükümlülüklerini şöyle sayabiliriz;
1- Yaptığı işle ilgili iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uymak.
2- İşyerindeki makine ve araçları kurallara uygun kullanmak, bunların güvenlik donanımlarını doğru olarak kullanmak, keyfi olarak çıkarmamak ve değiştirmemek.
3- Kendilerine sağlanan kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak ve korumak.
4- İşyerindeki makine, cihaz, araç, gereç, tesis ve binalarda sağlık ve güvenlik yönünden ciddi ve yakın bir tehlike ile karşılaştıklarında ve koruma tedbirlerinde bir eksiklik gördüklerinde, işverene veya çalışan temsilcisine derhal haber vermek.
5- Teftişe yetkili makam tarafından işyerinde tespit edilen noksanlık ve mevzuata aykırılıkların giderilmesi konusunda, işveren ve çalışan temsilcisi ile iş birliği yapmak.
Kurallara Uyulmazsa İşinizden Olursunuz
Çalışanlar tarafından iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine uyulmaması halinde başlarına gelecek sağlıklarına ve canlarına yönelik tehlikeler herkesin malumu. Ayrıca bunun dışında da bazı ağır sonuçlar doğabiliyor.
Bunlardan birincisi; kendisinin ve çalışma arkadaşlarının iş sağlığı ve güvenliğini tehlikeye atacak şekilde iş yapan çalışanın iş sözleşmesini işveren haklı nedenle feshetme hakkına sahip. Böyle bir durumda işveren işçiye kıdem tazminatı da ödemek zorunda değil. Ayrıca, bu şekilde iş sözleşmesinin feshi için işçinin kastı veya ihmali sonucunda ortaya çıkmış olması gerekiyor. Yani; bu durumda kastın bulunması zorunlu değil ve ihmal halinde de işe son verilebiliyor. Tabi ki burada olayın haklı neden teşkil edip etmediği, işverenin de ihmalinin bulunup bulunmadığı ölçülülük ilkesi kapsamında değerlendirilmesi gerekiyor. Dolayısıyla işçinin iş güvenliği yükümlülüklerine uymaması bazı durumlarda haklı değil geçerli nedenle feshe de gerekçe olabiliyor. Bu durumda ise işveren ihbar sürelerine uymak zorunda kalıyor.
İkincisi ise iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine uymama nedeniyle meydana gelen iş kazası ve meslek hastalığı ile ilgili. Sigortalının, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili kurallara uymaması ağır kusurlu hareket sayılıyor.
Ağır kusuru yüzünden iş kazasına ve meslek hastalığına uğrayan sigortalıya verilecek geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri ise üçte biri oranında SGK tarafından eksiltilerek ödeniyor.
İş Arkadaşının Hayatı Tehlikeye Atılırsa
İşçilerin iş sağlığı ve güvenliğinde dikkatli olmalarını gerektiren en çarpıcı husus, kurallara uyulmaması nedeniyle çalışma arkadaşının iş kazası geçirmesine veya meslek hastalığına tutulmasına neden olunması.
Böyle bir durumda, kaza geçiren sigortalıya ve hak sahiplerine SGK tarafından yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan kişiye rücû edilir.
Yani ağır bir iş kazası veya meslek hastalığı halinde kusurlu çalışan altından kalkamayacağı bir maddi yükle de karşı karşıya kalabilir.
İş ve Sosyal Güvenlik Atölyesi’ndeki yazılarımızda sıkça iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konulara değinmeye çalışıyoruz. Bu yazılarımızda da genellikle işveren yükümlülükleri üzerinde yoğunlaşıyoruz. Ancak iş sağlığı ve güvenliği sadece işverenin alacağı önlemlerle sağlanamıyor. Elbette ki iş sağlığı ve güvenliğinde büyük oranda sorumluluğu olan ve önlemleri alması gereken, işyerinde kontrolü sağlayacak olan işveren… Ancak unutmayalım ki çalışanların da bazı yükümlülükleri var ve söz konusu yükümlülüklerin ihlali çalışanları zor durumda bırakabilir.
İşçi Nelere Dikkat Etmeli?
Çalışanlar, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili aldıkları eğitim ve işverenin bu konudaki talimatları doğrultusunda, kendilerinin ve hareketlerinden veya yaptıkları işten etkilenen diğer çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehlikeye düşürmemekle yükümlü.
Çalışanların iş sağılığı ve güvenliği yükümlülüklerini şöyle sayabiliriz;
1- Yaptığı işle ilgili iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uymak.
2- İşyerindeki makine ve araçları kurallara uygun kullanmak, bunların güvenlik donanımlarını doğru olarak kullanmak, keyfi olarak çıkarmamak ve değiştirmemek.
3- Kendilerine sağlanan kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak ve korumak.
4- İşyerindeki makine, cihaz, araç, gereç, tesis ve binalarda sağlık ve güvenlik yönünden ciddi ve yakın bir tehlike ile karşılaştıklarında ve koruma tedbirlerinde bir eksiklik gördüklerinde, işverene veya çalışan temsilcisine derhal haber vermek.
5- Teftişe yetkili makam tarafından işyerinde tespit edilen noksanlık ve mevzuata aykırılıkların giderilmesi konusunda, işveren ve çalışan temsilcisi ile iş birliği yapmak.
Kurallara Uyulmazsa İşinizden Olursunuz
Çalışanlar tarafından iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine uyulmaması halinde başlarına gelecek sağlıklarına ve canlarına yönelik tehlikeler herkesin malumu. Ayrıca bunun dışında da bazı ağır sonuçlar doğabiliyor.
Bunlardan birincisi; kendisinin ve çalışma arkadaşlarının iş sağlığı ve güvenliğini tehlikeye atacak şekilde iş yapan çalışanın iş sözleşmesini işveren haklı nedenle feshetme hakkına sahip. Böyle bir durumda işveren işçiye kıdem tazminatı da ödemek zorunda değil. Ayrıca, bu şekilde iş sözleşmesinin feshi için işçinin kastı veya ihmali sonucunda ortaya çıkmış olması gerekiyor. Yani; bu durumda kastın bulunması zorunlu değil ve ihmal halinde de işe son verilebiliyor. Tabi ki burada olayın haklı neden teşkil edip etmediği, işverenin de ihmalinin bulunup bulunmadığı ölçülülük ilkesi kapsamında değerlendirilmesi gerekiyor. Dolayısıyla işçinin iş güvenliği yükümlülüklerine uymaması bazı durumlarda haklı değil geçerli nedenle feshe de gerekçe olabiliyor. Bu durumda ise işveren ihbar sürelerine uymak zorunda kalıyor.
İkincisi ise iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine uymama nedeniyle meydana gelen iş kazası ve meslek hastalığı ile ilgili. Sigortalının, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili kurallara uymaması ağır kusurlu hareket sayılıyor.
Ağır kusuru yüzünden iş kazasına ve meslek hastalığına uğrayan sigortalıya verilecek geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri ise üçte biri oranında SGK tarafından eksiltilerek ödeniyor.
İş Arkadaşının Hayatı Tehlikeye Atılırsa
İşçilerin iş sağlığı ve güvenliğinde dikkatli olmalarını gerektiren en çarpıcı husus, kurallara uyulmaması nedeniyle çalışma arkadaşının iş kazası geçirmesine veya meslek hastalığına tutulmasına neden olunması.
Böyle bir durumda, kaza geçiren sigortalıya ve hak sahiplerine SGK tarafından yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan kişiye rücû edilir.
Yani ağır bir iş kazası veya meslek hastalığı halinde kusurlu çalışan altından kalkamayacağı bir maddi yükle de karşı karşıya kalabilir.